บทที่ 4 จาก 5 · AI กับการทำ SEO — ใช้ให้ถูก และเข้าใจการค้นหาด้วย AI

การค้นหาด้วย AI: AI Overviews, ChatGPT, บอท AI และสิ่งที่เราควบคุมได้

ไม่ต้องใช้ไฟล์หรือ markup พิเศษเพื่อขึ้นใน AI Overviews สวิตช์ใหม่ใน Search Console ตั้งแต่ 31 สิงหาคม 2026 บอทของ OpenAI Anthropic และ Perplexity แต่ละตัวทำอะไร เลือกให้ขึ้นในการค้นหาแต่ไม่ให้เอาไปเทรนได้อย่างไร และความจริงเรื่อง llms.txt

สามบทแรกว่าด้วยการใช้ AI เขียน บทนี้ดูอีกฝั่ง คือ AI ที่ อ่าน เว็บเราเพื่อตอบคำถามคน ทั้ง AI Overviews กับ AI Mode ของ Google และผู้ช่วยอย่าง ChatGPT, Claude และ Perplexity

4.1 AI Overviews และ AI Mode ใช้ดัชนีเดียวกับ Google Search

Google บอกว่า ไม่ต้องปรับแต่งพิเศษ เพื่อให้ขึ้นใน AI Overviews หรือ AI Mode เงื่อนไขพื้นฐานคือหน้าต้อง อยู่ในดัชนี และแสดงพร้อม snippet ได้ ซึ่งคือเรื่องเดียวกับซีรีส์แรกทั้งหมด (และเว็บต้องเปิดการตั้งค่าในข้อ 4.2 ไว้) ทั้งนี้เป็นเงื่อนไข ไม่ใช่คำรับประกัน Google บอกว่าการจัดเข้าดัชนีและการแสดงผลไม่มีการรับประกัน

สิ่งที่ Google บอกว่า ไม่ต้องทำ

สร้างไฟล์ใหม่สำหรับเครื่องอ่าน ไฟล์ข้อความสำหรับ AI หรือ Markdown
ใส่ structured data แบบพิเศษของ schema.org
หั่นเนื้อหาเป็นชิ้นเล็ก ๆ ให้ AI เข้าใจง่าย

ทั้งสามข้อนี้ Google พูดถึง Google Search เท่านั้น structured data ยังมีประโยชน์อื่นตามบทที่ 4 ของซีรีส์แรก แค่ไม่จำเป็นสำหรับส่วน AI ถ้ามีคนขายบริการ “ทำ SEO สำหรับ AI” ด้วยสามอย่างนี้ ให้ถามว่าอ้างอิงเอกสารทางการฉบับไหน

4.2 สวิตช์ใหม่ใน Search Console (31 สิงหาคม 2026)

ตั้งแต่ 31 สิงหาคม 2026 Search Console มีการตั้งค่าชื่อ Search generative AI control ให้ทุกเว็บทั่วโลก

ตัวเลือก	ผล
ให้แสดง (ค่าเริ่มต้นของทุกเว็บ)	เว็บขึ้นเป็นลิงก์ใน AI Overviews, AI Mode และฟีเจอร์ AI ใน Google Discover ได้ และได้ impressions กับการเข้าชมจากส่วนนี้
ไม่ให้แสดง	ไม่ขึ้นในส่วน AI และ ไม่ได้การเข้าชมหรือ impressions จากส่วนนี้เลย

ข้อควรรู้

การตั้งค่านี้ ไม่ใช้เป็นสัญญาณจัดอันดับ ในผลค้นหาส่วนอื่น ปิดแล้วอันดับปกติไม่ตกเพราะเรื่องนี้
มัน ไม่เกี่ยวกับการเอาเนื้อหาไปเทรนโมเดล ถ้าจะจำกัดเรื่องนั้นต้องใช้ Google-Extended (4.4)
Google บอกว่าเปลี่ยนแล้วโดยทั่วไปใช้เวลาไม่กี่วัน บางเนื้อหาอาจนานกว่านั้น

เอกสารของ Google ยังพูดไม่ตรงกันเล็กน้อย หน้า AI features ที่อัปเดตปลายปี 2025 ยังบอกว่าไม่มีข้อกำหนดเพิ่มเติม ส่วนคู่มือที่ใหม่กว่า (กรกฎาคม 2026) บอกว่าเว็บต้องเปิดการตั้งค่านี้ไว้จึงจะมีสิทธิ์ขึ้น เว็บส่วนใหญ่ไม่ต้องทำอะไรเพราะค่าเริ่มต้นคือเปิด

4.3 ควบคุมระดับหน้า

ถ้าไม่อยากปิดทั้งเว็บ ใช้คำสั่งเดิมในหน้าได้

คำสั่ง	ผลกับส่วน AI ของ Google
`nosnippet`	ไม่แสดง snippet และห้ามใช้เนื้อหาเป็นข้อมูลป้อนโดยตรงของ AI Overviews และ AI Mode
`max-snippet`	จำกัดว่าใช้เนื้อหาได้ยาวเท่าไร
`data-nosnippet`	กันเฉพาะบางส่วนของหน้า (ใช้กับ `div` `span` `section` ตามบทที่ 3 ของซีรีส์แรก)
`noindex`	ไม่อยู่ใน Google Search เลย รวมถึงส่วน AI

4.4 Google-Extended: เรื่องการเทรน ไม่ใช่การค้นหา

Google-Extended เป็นชื่อที่ใช้ใน robots.txt เท่านั้น ไม่มี user agent แยกของตัวเอง ใช้บอกว่าให้เอาเนื้อหาที่ Google เก็บไป เทรนโมเดล Gemini รุ่นต่อไป และใช้ ประกอบคำตอบ ใน Gemini Apps กับ Vertex AI ได้หรือไม่

Google เขียนชัดว่า Google-Extended ไม่มีผลต่อการอยู่ใน Google Search และไม่ใช่สัญญาณจัดอันดับ ส่วนหน้าช่วยเหลือของ Search Console เพิ่มว่า ถ้าจะจำกัดการเทรนโมเดลที่ใช้สร้างคำตอบ AI ใน Search ก็ใช้ Google-Extended เช่นกัน

User-agent: Google-Extended
Disallow: /

4.5 บอทของบริษัท AI อื่น: แยกให้ออกว่าตัวไหนทำอะไร

บริษัท AI ส่วนใหญ่ใช้บอทหลายตัวแยกหน้าที่กัน ปิดตัวหนึ่งไม่ได้ปิดตัวอื่น

บริษัท	บอทสำหรับการค้นหา	บอทเก็บข้อมูลเทรน	บอทที่ผู้ใช้สั่งให้เปิดหน้า
OpenAI	OAI-SearchBot	GPTBot	ChatGPT-User
Anthropic	Claude-SearchBot	ClaudeBot	Claude-User
Perplexity	PerplexityBot (ไม่ใช้เทรน)	—	Perplexity-User
Common Crawl	—	CCBot (คลังข้อมูลเปิดที่ถูกใช้เทรนโมเดลอย่างกว้างขวาง)	—

ตัวอย่างที่คนต้องการบ่อยคือ ให้ขึ้นใน ChatGPT search แต่ไม่ให้เอาไปเทรน OpenAI บอกว่าทำได้ เพราะตั้งค่าแต่ละตัวแยกกัน

User-agent: OAI-SearchBot
Allow: /

User-agent: GPTBot
Disallow: /

ข้อควรระวังถ้าเอาไปใส่ในไฟล์ที่มีอยู่แล้ว ตามมาตรฐาน robots.txt บอทที่มีกลุ่ม User-agent ของตัวเองจะทำตามกลุ่มของตัวเองเท่านั้น และไม่อ่านกลุ่ม User-agent: * ถ้าไฟล์เดิมมีกลุ่ม * ที่ห้ามบาง path เช่น /admin/ ต้องคัดลอกบรรทัด Disallow เหล่านั้นมาใส่ในกลุ่ม OAI-SearchBot ด้วย หรือไม่ต้องเขียนกลุ่ม OAI-SearchBot เลย เพราะถ้าไม่มีกฎห้าม มันเข้าได้อยู่แล้ว

OpenAI บอกว่าการแก้ robots.txt ใช้เวลาราว 24 ชั่วโมงกว่าจะมีผลกับ ChatGPT search ส่วน Perplexity บอกว่าไม่เกิน 24 ชั่วโมง

4.6 robots.txt ไม่ใช่กุญแจล็อก

มาตรฐาน robots.txt (RFC 9309) เขียนว่ากฎในไฟล์เป็นสิ่งที่บอท “ถูกขอให้ทำตาม” และ “ไม่ใช่การควบคุมสิทธิ์เข้าถึง” และการใส่ path ลงในไฟล์ยังทำให้คนอื่นเห็นว่ามี path นั้น

บอทที่ผู้ใช้สั่งให้เปิดหน้าก็ต่างจากบอทเก็บข้อมูล OpenAI บอกว่ากฎ robots.txt อาจไม่มีผล กับ ChatGPT-User และ Perplexity บอกว่า Perplexity-User มักไม่ทำตาม robots.txt เพราะถือว่าผู้ใช้เป็นคนขอ ส่วน Anthropic บอกว่าบอทของตนทำตาม robots.txt

ถ้าเนื้อหาห้ามให้ใครเห็นจริง ต้องใช้รหัสผ่านหรือระบบล็อกอิน ไม่ใช่ robots.txt

4.7 llms.txt: ความจริงคืออะไร

llms.txt เป็น ข้อเสนอ ของ Jeremy Howard เผยแพร่เมื่อ 3 กันยายน 2024 เป็นไฟล์ Markdown ที่สรุปเว็บและลิงก์หน้าสำคัญให้ AI อ่านตอนตอบคำถาม ตัวหน้าเว็บของข้อเสนอเรียกตัวเองว่า “ภาพรวมแบบไม่เป็นทางการ” ไม่ได้ผ่านองค์กรมาตรฐานใด

สิ่งที่ตรวจได้

Google บอกชัดว่า Google Search ไม่ใช้ llms.txt มีไฟล์นี้ก็ไม่ช่วยและไม่ทำให้เสีย
เราไม่พบคำยืนยันอย่างเป็นทางการ จาก OpenAI, Anthropic หรือ Perplexity ว่าบอทของตนอ่าน llms.txt ของเว็บอื่น
ข้อเสนอถูกปรับเป็นเวอร์ชัน 2 ในเดือนสิงหาคม 2026 และบางบริษัท เช่น OpenAI และ Perplexity ทำไฟล์ llms.txt ไว้สำหรับเอกสารนักพัฒนาของตัวเอง ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับการที่บอทของเขาอ่านไฟล์ของเว็บอื่น

บทเรียนจาก KoishiAI: ตัดสินใจโดยรู้ว่ากำลังเลือกอะไร

เว็บนี้ เปิดให้บอท AI ทุกตัวเข้า รวมถึงบอทเก็บข้อมูลเทรน เพราะเป้าหมายของเราคืออยากให้เนื้อหาถูกอ้างถึงในผู้ช่วย AI และเรามีไฟล์ llms.txt ด้วย

แต่เราไม่ได้คิดว่า llms.txt ช่วยเรื่อง Google มันเป็นแค่คำอธิบายเว็บที่ทำไว้เผื่อระบบอื่นใช้ ต้นทุนแทบเป็นศูนย์ การเลือกเปิดให้เทรนก็เป็นการตัดสินใจทางธุรกิจ ไม่ใช่เทคนิค เว็บที่ขายเนื้อหาหรือมีข้อมูลเฉพาะอาจเลือกต่างจากเรา และไม่ผิด

4.8 เลือกให้ตรงเป้าหมาย

อยากได้	ทำอย่างนี้
ขึ้นใน AI Overviews และ AI Mode	ทำ SEO ปกติ ให้หน้าอยู่ในดัชนี และคงการตั้งค่าเป็น “ให้แสดง”
ไม่ให้ Google เอาไปเทรน Gemini แต่ยังขึ้นใน Search	ปิด Google-Extended ใน robots.txt
ไม่ขึ้นในส่วน AI ของ Google (รวมฟีเจอร์ AI ใน Discover) แต่ยังขึ้นในผลค้นหาปกติ	ตั้งค่า Search generative AI control เป็น “ไม่ให้แสดง”
ขึ้นใน ChatGPT search แต่ไม่ให้เทรน	เปิด OAI-SearchBot ปิด GPTBot
ไม่ให้ Anthropic เอาเนื้อหาต่อจากนี้ไปเทรน	ปิด ClaudeBot
ไม่ให้ใครเห็นเลย	ใช้ระบบล็อกอิน

4.9 ลงมือหลังอ่านบทนี้

เปิด Search Console ดูว่าการตั้งค่า Search generative AI control ของเว็บเป็นแบบไหน และตรงกับที่ต้องการไหม
อ่าน robots.txt ของตัวเอง แล้วตอบว่าบอทแต่ละตัวในตาราง 4.5 เข้าได้หรือไม่ และตั้งใจแบบนั้นหรือเปล่า
ถ้ามีคนเสนอขายบริการทำ llms.txt หรือ markup พิเศษเพื่อขึ้นใน AI Overviews ให้ถามหาเอกสารทางการที่รองรับ

บทสุดท้ายว่าด้วยการวัดว่าคนมาจากการค้นหาด้วย AI เท่าไร และความเสี่ยงที่ต้องระวัง

เครื่องมือที่เกี่ยวข้อง

เช็กว่าบอท AI เข้าเว็บได้ไหม วาง robots.txt แล้วดูว่าบอทแต่ละตัวอ่านหน้าไหนได้ และสร้างกฎให้